Tuyển Tập Thơ Nguyễn Duy | Anybook.vn

0 Comments

Đánh thức tiềm lực

Tiễn đưa anh S.D. đi làm kinh tế

Hãy thức dậy, đất đai!

cho áo em tôi không còn vá vai

cho phần gạo mỗi nhà không còn thay bằng ngô, khoai, sắn…

xin bắt đầu từ cơm no, áo ấm

rồi thì đi xa hơn – đẹp, và giàu, và sung sướng hơn

Khoáng sản tiềm tàng trong ruột núi non

châu báu vô biên dưới thềm lục địa

rừng đại ngàn bạc vàng là thế

phù sa muôn đời như sữa mẹ

sông giàu đằng sông và bể giàu đằng bể

còn mặt đất hôm nay thì em nghĩ thế nào?

lòng đất rất giàu, mặt đất cứ nghèo sao?

***

Lúc này ta làm thơ cho nhau

đưa đẩy mà chi mấy lời ngọt lạt

ta ca hát quá nhiều về tiềm lực

tiềm lực còn ngủ yên…

***

Tôi lớn lên bên bờ bãi sông Hồng

trong màu mỡ phù sa máu loãng

giặc giã từ con châu chấu, con cào cào

mương máng, đê điều ngổn ngang chiến hào

trang sử đất ngoằn ngoèo trận mạc

giọt mồ hôi nào có gì to tát

bao nhiêu đời mặn chát các dòng sông

bao nhiêu thời vỡ đê trắng đất mất đồng

thuyền vỏ trấu mỏng manh ba chìm bảy nổi

khúc dân ca cũng bèo dạt mây trôi

hột gạo nõn nà hao gầy đi vì thiên tai

đói thâm niên

đói truyền đời

điệu múa cổ cũng chậm buồn như đói…

***

Tôi đã qua những chặng đường miền Trung bỏng rát và dai dẳng

một bên là Trường-Sơn-cây-xanh

bên còn lại Trường-Sơn-cát-trắng

đồng bằng hình lá lúa gầy nhẳng

cơn bão chưa qua, hạn hán đổ tới rồi

ngọn cỏ nhọn thành gai mà trốn không khỏi úa

đất nứt nẻ ngỡ da người nứt nẻ

cơn gió Lào rát ruột lắm em ơi!

Hạt giống ở đây chết đi sống lại

hạt gạo kết tinh như hạt muối

cây lúa đứng lên cũng đạp đất đội trời

***

Tôi về quê em – châu thổ sáng ngời

sông Cửu Long giãn mình ra biển

đất cuồn cuộn sinh sôi và dịch chuyển

cây mắm cây tràm lặn lội mở đường đi

Đất tân sinh ngỡ ngọt ngào trên mặt

lòng còn chát chua nào mặn nào phèn

má sung sức và ba cường tráng thế

man mác âu sầu trong câu hát ru em

Đã qua đi những huyền thoại cũ mèm

những đồng lúa ma không trồng mà gặt

những ruộng cá không nuôi mà sẵn bắt

những ghểnh cẳng, vuốt râu mà làm chơi ăn thật

miếng ăn nào không nước mắt mồ hôi!

Ruộng bát ngát đó thôi, và gạo đắt đó thôi

đất ghiền phân vô cơ như người ghiền á phiện

con rầy nâu khoét rỗng cả mùa màng

thóc bỏ mục ngoài mưa thiếu xăng dầu vận chuyển

phà Cần Thơ lê lết người ăn xin

cây đàn hát rong não nề câu vọng cổ

quán nhậu lai rai – nơi thừa thiếu trốn tìm

***

Này, đất nước của ba miền cày ruộng

chưa đủ no cho đều khắp ba miền

ta ca hát quá nhiều về tiềm lực

tiềm lực còn ngủ yên…

***

Lúc này tôi làm thơ tặng em

em có nghĩ tôi là đồ vô dụng?

vô dụng lấy đi của cuộc sống những gì

và trả lại được gì cho cuộc sống?

Em có nghĩ tôi là con chích choè ăn và gại mỏ?

Em có nghĩ tôi là tay chuyên sản xuất hàng giả?

Em có nghĩ tôi là kẻ thợ chữ đục đẽo nát cả giấy

múa võ bán cao trên trang viết mong manh?

tình nghĩa nhập nhằng với cái hư danh

tờ giấy chép văn thành tờ giấy bạc

Em có nghĩ…

mà thôi!

***

Xin em nhìn kia – người cuốc đất

(tôi cũng từng chai tay cuốc đất)

cái cuốc theo ta đời này, đời khác

lưỡi cuốc nhỏ nhoi liếm sạch cánh đồng rồi

dướn mình cao

chĩa cuốc lên trời

bổ xuống đánh phập

đẹp lắm chứ cái tạo hình cuốc đất!

Xin em nhìn – người gánh phân, gánh thóc

(tôi cũng từng mòn vai gánh phân, gánh thóc)

kẽo kẹt hai vai một nhịp cầu vồng

đẹp lắm chứ cái tạo hình gồng gánh!

Những cái đẹp thế kia… em có chạnh lòng không?

cái đẹp gợi về thuở ngày xưa ngày xửa

nhịp theo tiết tấu chậm buồn

cái đẹp ấy lẽ ra không nên tồn tại nữa!

Em có chạnh lòng chăng

giữa thành phố huy hoàng bạt ngàn quán nhậu

bỗng hiện lù lù cái xe hơi chạy than

vệt than rơi toé lửa mặt đường

Em có chạnh lòng chăng

xích lô đạp càng ngày càng nghênh ngang

xích lô máy và xe lam chạy dầu vừa nã đại liên vừa phun khói độc

người đi bộ vừa đi vừa nghĩ về tiềm lực

tiềm lực còn ngủ yên…

***

Tôi trót sinh ra nơi làng quê nghèo

quen cái thói hay nói về gian khổ

dễ chạnh lòng trước cảnh thương tâm

Làng tôi xưa toàn nhà tranh vách đất

bãi tha ma không một cái mả xây

mùa gặt hái rơm nhiều, thóc ít

lũ trẻ chúng tôi vầy đất tối ngày

Thuở tới trường cũng đầu trần chân đất

chữ viết loằng ngoằng củ sắn ngọn khoai

thầy giáo giảng rằng

nước ta giàu lắm!…

lớp lớp trẻ con cứ thế học thuộc bài

***

Lúc này

tôi và em không còn là lũ trẻ con nữa

ta biết buồn để biết lạc quan

và, để nhắn lại sau ta cho lớp lớp trẻ con

(dù sau này dầu mỏ đã phun lên

quặng bô-xít cao nguyên đã thành nồi thành soong

thành tàu bay hay tàu vũ trụ…

dù sau này có như thế… như thế… đi nữa

thì chúng ta vẫn cứ nên nhắn lại)

rằng

đừng quên đất nước mình nghèo!

Lúc này

tôi và em không còn là lũ trẻ con nữa

tuổi thanh xuân trọn vẹn cuộc chiến tranh

sau lưng ta là kỷ niệm bi tráng

trước mặt ta vẫn con đường gập ghềnh

vẫn trang trọng tấm lòng trung thực

dù có thể lỗi lầm – làm thế nào mà biết trước

dù có sao thì cũng phải chân thành

Xưa mẹ ru ta ngủ yên lành

để khôn lớn ta hát bài đánh thức

có lẽ nào người lớn cứ ru nhau

ru tiềm lực ngủ vùi trong thớ thịt

***

Tiềm lực còn ngủ yên

trong quả tim mắc bệnh đập cầm chừng

Tiềm lực còn ngủ yên

trong bộ óc mang khối u tự mãn

Tiềm lực còn ngủ yên

trong con mắt lờ đờ thuỷ tinh thể

Tiềm lực còn ngủ yên

trong lỗ tai viêm chai màng nhĩ

Tiềm lực còn ngủ yên

trong ống mũi khò khè không nhận biết mùi thơm

Tiềm lực còn ngủ yên

trong lớp da biếng lười cảm giác

Năng động lên nào

từ mỗi tế bào, từ mỗi giác quan

cố nhiên cần lưu ý tính năng động của cái lưỡi

***

Cần lưu ý

lời nói thật thà có thể bị buộc tội

lời nịnh hót dối lừa có thể được tuyên dương

đạo đức giả có thể thành dịch tả

lòng tốt lơ ngơ có thể lạc đường

Cần lưu ý

có cái miệng làm chức năng cái bẫy

sau nụ cười là lởm chởm răng cưa

có cái môi mỏng rát hơn lá mía

hôn má bên này bật máu má bên kia

có trận đánh úp nhau bằng chữ nghĩa

khái niệm bắn ra không biết lối thu về

Cần lưu ý

có lắm sự nhân danh lạ lắm

mượn áo thánh thần che lốt ma ranh

nhân danh thiện tâm làm điều ác đức

rao vị nhân sinh để bán món vị mình

Cần lưu ý

có lắm nghề lạ lắm

READ  Khám phá những bài thơ hài hước về trời mưa khiến bạn cười thả ga | Anybook.vn

nghề mánh mung cứa cổ bóp hầu nhau

nghề chửi đổng, nghề ngổi lê, nghề vu cáo

nghề ăn cắp lòng tin và chẹt họng đồng bào

có cả nghề siêu nghề gọi là nghề không làm gì cả

thọc gậy bánh xe cũng một thứ nghề…

Bộ sưu tập những điều ngang trái ấy

phù chú ma tà ru tiềm lực ngủ mê

***

Tôi muốn được làm tiếng hát của em

tiếng trong sáng của nắng và gió

tiếng chát chúa của máy và búa

tiếng dẻo dai đòn gánh nghiến trên vai

tiếng trần trụi của lưỡi cuốc

lang thang

khắp đất nước

hát bài hát

ĐÁNH THỨC TIỀM LỰC…

Hơi ấm ổ rơm

Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêm

Bà mẹ đón tôi trong gió đêm

– Nhà mẹ hẹp nhưng còn mê chỗ ngủ

Mẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủ

Rồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằm

Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm

Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng

Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm

Của những cọng rơm xơ xác gầy gò

Hạt gạo nuôi hết thảy chúng ta no

Riêng cái ấm nồng nàn như lửa

Cái mộc mạc lên hương của lúa

Đâu dễ chia cho tất cả mọi người.

Tiếng hát mùa gặt

Lúa chín

Đồng chiêm phả nắng lên không

Cánh cò dẫn gió qua thung lúa vàng

Gió nâng tiếng hát chói chang

Long lanh lưỡi hái liếm ngang chân trời

Gặt lúa

Tay nhè nhẹ chút người ơi

Trông đôi hạt rụng hạt rơi xót lòng

Dễ rơi là hạt đầu bông

Công một nén, của một đồng là đây

Tuốt lúa

Mảnh sân trăng lúa chất đầy

Vàng tuôn trong tiếng máy quay xập xình

Rơm vò từng búi rối tinh

Thân rơm rách để hạt lành lúa ơi

Phơi khô

Nắng non mầm mục mất thôi

Vì đời lúa đó mà phơi cho giòn

Nắng già hạt gạo thêm ngon

Bưng lưng cơm trắng nắng còn thơm tho

Quạt sạch

Cám ơn cơn gió vô tư

Quạt đi vù vù rác rưởi vương rơi

Hạt nào lép cứ bay thôi

Gió lên cho lúa sáng ngời mặt gương!

Đông Vệ – vụ chiêm 1971

Vườn cây của ba

Má trồng toàn những cây dễ thương

Nào là hoa, là rau, là lúa

Còn ba trồng toàn cây dễ sợ

Cây xù xì, cây lại có gai

Cái gai bưởi đụng vào thì chảy máu

Trái sầu riêng rớt xuống thì đầu u

Nhựa hột điều dính vào là rách áo

Cây dừa cao eo ơi, cao là cao

Cây ba trồng sống lâu thiệt là lâu

Mưa chẳng dập gió lay chẳng đổ

Thân xù xì cứ đứng trơ trơ

Cành gai góc đâm ngang tua tủa

Bưởi, sầu riêng, dừa, điều nhiều nhiều nữa

Cho em bốn mùa vị ngọt hương thơm

Vườn của ba cây trồng thì dễ sợ

Mà trái nào cũng thiệt dễ thương.

Đà Lạt một lần trăng

Trăng ảo ảnh lập lờ trong sương trắng

ngọn gió nhà ai thấp thoáng ở bên đồi

tiếng móng ngựa gõ ròn trên dốc vắng

nghe mơ hồ một chiếc lá thông rơi

Em nhóm bếp bằng củi ngo chẻ nhỏ

ngọn lửa lấp đi khoảng vắng giữa hai người

tôi lơ đãng nhìn em nhìn lơ đãng

siêu nước pha trà vừa ấp úng sôi

Em biết chứ, chả ai lơ đãng cả

hòn than kia đang đỏ đến hết lòng

mà ngọn lửa cứ giả vờ le lói

mùi nhựa thông theo sợi khói đi vòng…

Được yêu như thể ca dao

Bao giờ cho tới ngày xưa

yêu như các cụ cho vừa lòng ta

cái thời chưa nhiễm SIDA

yêu lăn yêu lóc la đà đã chưa

Ðược yêu như các cụ xưa

cũng trăng gió cũng mây mưa ào ào

được yêu như thể ca dao

đủ phờ phạc đất đủ lao đao trời

Tây Tàu cũng thế thì thôi

y chang cay đắng ngọt bùi khổ đau

không trầu mà cũng chẳng cau

làm sao cho thắm môi nhau thì làm.

Ải Chi Lăng

Ải Chi Lăng! Ải Chi Lăng!

lưỡi gươm đẫm máu Liễu Thăng thuở nào

gập ghềnh lũng thấp đồi cao

vũng lầy thành ruộng đã bao nhiêu mùa

Chập chờn trận mạc xa xưa

quân reo ngựa hí gươm khua dậy trời

thịt xương xưa hoá đất rồi

nợ xưa còn để nặng đời sau ư?

Gió trên vách đá ù ù

nghe tù và dội xuống từ cao xanh…

Bán vàng

Tâm hồn ta là một khối vàng ròng

Đành đem bán bớt đi từng mảnh nhỏ

Mảnh này vì con, mảnh này vì vợ

Vì bạn bè và cha mẹ em ta.

Giữ ngọc gìn vàng biết mấy công phu

Ta giàu lắm mà con ta đói lắm

Ta ngất ngưởng mà vợ ta lận đận

Cha mẹ ta trong lụt bão trắng trời.

Ta mơ màng, ta uốn éo, ta lả lơi

Để mặc kệ mái nhà xưa dột nát

Mặc kệ áo quần thằng cu nhếch nhác

Mặc kệ bàn tay mẹ nó xanh xao.

Ta rất gần bể rộng với trời cao

Để xa cách những gì thân thuộc nhất

Nồi gạo hết lúc nào ta chả biết

Thăm thẳm nỗi lo, mắt vợ u sầu.

Viên thuốc nào dành để lúc con đau

Vợ nằm đó xoay sở mần răng nhỉ ?

Cơn họan nạn bỗng làm ta tỉnh trí

Ngọn gió tha hương lạnh tóat da gà.

Cái ác biến hình còn lởn vởn quanh ta

Tai ách đến bất thần không báo trước

Tờ giấy mong manh che trở làm sao được

Một câu thơ chống đỡ mấy mạng người.

Lương tháng thỏang qua một chút hương trời

Đồng nhuận bút hiếm hoi gió lọt vào nhà trống

Vợ chồng ngủ với nhau đắn đo như vụng trộm

Không cái sợ nào bằng cái sợ sinh con.

Con chưa sinh mặt vợ đã xanh rờn

Bàn tay trắng lạnh lùng tàn nhẫn thế

Hạnh phúc lớn, vòng tay ôm không xuể

Chuyện miếng cơm manh áo thật đau lòng.

Thôi thì…bán bớt đi một ít vàng ròng

Để sống được qua ngày gian khổ đã.

Phải sống được qua cái thời nghiệt ngã

Để khối vàng đây chỉ đổi lấy mây trời.

Đá ơi

Ta mặc niệm trước Angkor đổ nát

đá cũng tàn hoang huống chi là kiếp người

Đá ơi

xin tạc lại đây lời cầu chúc hoà bình

Nghĩ cho cùng

Mọi cuộc chiến tranh

Phe nào thắng thì nhân dân đều bại…

Kim mộc thuỷ hoả thổ

I.

Quả đất nóng dần lên

tầng ôzôn có vấn đề gì đó

Sọ dừa gặp vấn đề trì trệ

tri thức nhồi vào tri thức cứ phòi ra

Mắt vấn đề toét tai vấn đề ù

bất an vấn đề giấc ngủ

Sâu rầy đang vấn đề cánh đồng

rừng cây vấn đề cháy và trụi

Nón hành khất ngã vấn đề xó chợ

trẻ lang thang vấn đề bụi đời

Lổn nhổn hành tinh vấn đề đẻ và đói

chiến trận tuôn vấn đề đỏ lòm.

*

Chó cứ sủa người cứ đi

những con đường đầy vấn đề ổ gà

Những nhịp cầu chông chênh quá tải

vấn đề nay mai sập bất cứ lúc nào

Những giống người tham gặm nhấm cả trời đất

vấn đề ngày kia thiên nhiên ăn thịt tuốt

Vấn đề nước cầm đầu lũ lụt

vấn đề lửa thủ phạm hoả hoạn

Khủng hoảng thiếu thần linh

Khủng hoảng thừa yêu quái

Ðại loạn thay cái thiên hạ rắc rối

vấn đề tầng ôzôn cả thôi .

II.

Lục bục bụng dạ sôi

ruột gan vấn đề gì đó

Nghe chừng lục phủ ngũ tạng đều cọt kẹt

sida giác quan? ung thư toàn thân?

Không thể nói rằng ta bất cần

ta cần sống và cần đủ thứ

Cần dinh dưỡng cần khí thở

cần giấc mơ nõn ngọn rau xanh

Cần phút lặng thinh mặc niệm những mối tình quan họ

những người tình không giao phối bao giờ

*

Thất xà ngóc cổ trong hũ rượu

nọc rắn tuần hoàn bổ âm bổ dương

Ðộc trị độc nhộn nhạo huyết quản

lúc nhúc hổ mang khè hang hốc xương

Gần đây ta ngài ngại đi ra đường

dù chả để làm gì ta muốn ngồi một mình

Vu vơ một mình trống rỗng một mình

ta sờ sợ nơi nào nhiều khôn vặt ít thông minh

Ta nhờn nhợn cái há mồm vĩ nhân tôm cá

khạc đủ đồ nghề thằng nọ con kiạ

Ta mặc cảm cái bóng đèn điện không có điện

READ  Thơ Hồ Chí Minh - Những Bài Thơ Hay Nhất Của Bác Hồ Kính Yêu - Đề án 2020 | Anybook.vn

lủng lẳng trần nhà thường làm ta giật mình

Ta ngan ngán bóng quan hoạn gỉa thiến gỉa đạo

vừa ăn hoa hồng vừa xơi hoa đào

Những phường buôn cứt bán chó

nợ khó đòi thì làm gì nào

Những bất ổn đầy rẫy

thì đã sao ? thì làm sao ?

Có người thách ta đánh nhau

ta bảo ta yếu rồi ta lại không có võ

Có kẻ thách ta chửi nhau

ta bảo ta vừa bị mất trộm cả sọt từ ngữ

Có đứa thách ta nhổ vào mặt nó

ta bảo ta hết đờm rồi .

*

Ta chúi mữi hà hơi lên trang bản thảo

hô hấp nhân tạo những con chữ khó thở

Ta khao khát tiếng hát giun dế

không kiểm duyệt không biên tập

Ta ao ước cái bay chim chóc

không hộ chiếu không biên giới

Chó già giữ xương mèo già hoá cáo

ta già ta hoá trẻ con

Thiêng liêng thay khoảng lặng cô đơn

người hoá thánh chỉ khoảng khắc ấy

III.

Nóng quá trằn trọc quá

tầng ôzôn có vấn đề gì đó

Quạ cũ kêu sương ươn ướt dĩ vãng

tiếng cú rạch trời rơi từng giọt bầm đêm

Giấc mê mệt thiêm thiếp chiêm bao trắng

loạng quạng ma nhảy nhót trước thềm

Thử nhập đồng khúc tăng gô quỉ

chợt thấy mình thối rữa từ từ

Kèn trống rỗng mọc móng mọc vuốt

gầm gừ đèn lân tinh nhờ nhợt

Ú ớ mồ hôi

chân lỡ nhảy — phải nhảy — cứ nhảy …

*

Bước nhảy nảy tư duy thị trường

kinh doanh xác mình dù giá thậm rẻ mạt

Quạ có mua ta bán trọn gói

hoặc bán từng phần trước khi thối rữa hết

Cú có mua ta chấp nhận hạ giá

chấp nhận cho trả góp từng phần

Như kiểu bán từng phần rừng-bể-núi-sông

từng khúc ruột đất từng mẩu mặt

bằng từng miếng địa ốc

Thời buổi thị trường mọi việc đều có thể

có thể nước này mua trọn nước kia

Có thể lập những tập đoàn siêu quốc

những quốc gia mất nước từng phần

Cái xác ta thì có nghĩa lý gì

ta tự tháo khớp và tự bán

*

Chuyện xưa ông lão kiết dạy con:

‘Khi cha chết xả xác cha mà bán …’

Ta thì phải tự tay làm lấy

sợ các con chia chác không đều

Tự đọc điếu văn soạn sẵn vĩnh biệt mình

tự giải thoát một thời mộng mị

Cuốn gói hồn đi kinh tế mới vầng trăng

cấy lúa trồng khoai Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ

Ta đi đây … kinh tế mới vũ trụ

vượt tầng ôzôn đang có vấn đề

IV.

Ngôi sao xa xôi bất ngờ đổi ngôi

ánh sao băng chợt đọng đẫm hố mắt

Ngọn gío thông thường lay ta tỉnh giấc

khí thở thông thường thoi thóp lại ta rồi

Ta bịch về mặt đất bất ổn

nhố nhăng đến chết nết không chừa

Lại lục bục bụng sôi

lại ruột gan vấn đề gì đó

Lại thừ nhớ những mối tình quan họ

những người tình không giao phối bao giờ

Lại đi đưa những đám ma từ ngữ

xác chữ chôn đầy nghĩa địa giấy vô hình

Lại khốn khổ với sọ dừa trì trệ

nhồi tri thức vào tri thức cứ phòi ra

Lại càu nhàu quả đất nóng dần lên

nghi tầng ôzôn có vấn đề gì đọ

V.

Ta lững thững xách sọ dừa đi chợ

tìm chú vịt tàu lai thím vịt xiêm

Ẩn sĩ Lêguym toạ thiền giữa chợ

gia vị ê hề những chua chát đắng cay

Những quàng quạc đành đạch âm nhạc

những cua ốc nghêu sò nguồn thi hứng tràn đầy

Những cuốn muống non ròng ròng ứa nhựa

oái oái khoái cái roi rói chợ

Cứ thế bình tâm cân bằng dần các thứ

ngà ngà say men chợ thường ngày

Cứ phảng phất thơm chùa những hồng hào má

những thắm cười tươi như hoa nhà ai

cứ ấn tượng bàn tay bậc thầy mổ cá

bái phục giáo sư vặt lông vịt thiên tài

Tiết vịt sống hài hoà lòng vịt chín

món tiết canh thần tiên lấp lỗ hổng sọ dừa

*

Vào cuộc nhậu có kẻ rất sợ tiết

dù ở đời họ máu tiết canh nhau

Thì làm sao

thì làm gì nào

Thì ta thi tài với con nít lối xóm

cờ tướng cờ vua cờ ngựa cờ ô …

Và chơi lại trò xưa đơn giản như là không có gì

ván âm dương Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ

Năm ô cờ sắp xếp cả thiên hạ

ngồi xổm chơi hay bệt đất thì tuỳ

Và nghêu ngao lõng thõng hò vè

Và chơi lại trò xưa đơn giản như là không có gì

ván âm dương Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ

Năm ô cờ sắp xếp cả thiên hạ

ngồi xổm chơi hay bệt đất thì tuỳ

Và nghêu ngao lõng thõng hò vè

giun dế du dương ễnh ương đắm đuối

Và ngạo nghễ khúc đồng dao nhăng cuội

lời trẻ con phấp phới ngũ hành kỳ.

Lên mặt trận, ngày đầu…

Lên xứ Lạng

chưa thấy thành Tiên Xây

đâu chùa Tam Thanh

đâu nàng Tô Thị…

Quân giặc tràn qua đèo Hữu Nghị

Đồng Đăng thất thủ rồi

pháo Bằng Tường giội sang xối xả

dằng dặc giòng người sơ tán đổ về xuôi

Lẫn lộn người Kinh, người Tày, người Dao

nào gánh, nào xe, nào gùi, nào vác

hiển hiện những ngày xưa loạn lạc

biên ải xưa giặc giã mới tràn vào

những gương mặt nghìn năm đanh sắt lại

máu lửa ngỡ cũ rồi mà vẫn mới

vẫn mới cả nón mê cả áo vá chân trần…

Miếng cơm ăn cát bụi bên đường

giấc ngủ ngồi che hờ tàu lá chuối

ngôi nhà không bỏ trống sau lưng

đàn trâu lang thang lũ gà con xao xác

lũ trẻ con mắt tròn ngơ ngác

chân trẻ con lũn cũn chạy như đùa

Trẻ con trên ôtô trên xe trâu xe thồ

trẻ con trên lưng trẻ con trên tay

trẻ con lon ton níu váy níu áo

đòn gánh nữa kìa kẽo kẹt nghiến trên vai

một đầu gánh là trẻ con còn đầu kia là nồi là gạo

mắt trẻ con cứ tròn thao láo

như hòn sỏi ném theo đoàn quân đi…

Bao lứa trẻ từng lớn lên như thế

gặp lũ trẻ con nay bắt gặp tuổi thơ mình

gặp tuổi thơ của em

gặp tuổi thơ của anh

gặp lại cả mấy thời chạy loạn

thời là tản cư thời là sơ tán

gian nan xưa cứ tưởng đã cũ rồi!

Quân đi, quân đi

ngược lên biên giới

có cái nhìn như sỏi ném sau tôi…

Nét và hình

(Tặng Trịnh Công Sơn)

Nét và hình chẳng riêng ai

em – thần nhan sắc trời sai giáng trần

đừng hà tiện dáng thanh xuân

em chia cái đẹp nhớ phần cho tôi

Chia dư đẹp vẫn không vơi

chia không hết đẹp ông trời lấy đi

hình và nét cũng có thì

cất làm chi dấu làm chi của trời

Không em đời cứ đẹp thôi

có thêm em nữa nên đời đẹp thêm

thêm chút sang bớt chút hèn

nhìn em thôi – cảm ơn em rất nhiều

Yêu bằng mắt cũng là yêu

cõi đời đẹp đủ lieu xiêu cõi mình

tim tôi quen đập thùng thình.

Nhớ bạn

Ta về xứ Huế mưa sa

Ta về xứ Huế chiều mưa

Em ơi áo trắng bây giờ ở đâu.

Bến Tuần loáng thoáng hàng dâu

Em xa vườn lựu từ lâu lắm rồi

Lối mòn đá cuội rong chơi

Lơ thơ trắng dưới chân đồi hoa mơ.

Lan báo hỉ nở tình cờ

Bông ngô đồng rụng xuống bờ Hương Giang

Chợ chiều Bến Ngự chưa tan

Ai đi ngược dốc Phủ Cam một mình.

Xin đừng buồn em nhé

Từ hồi trót nói lời thương

Cuộc vui gió cuốn để buồn cho em

Lằng nhằng những nợ những duyên

Những ngày thắc thỏm những đêm đợi chờ

Thiên đường xếp xó giấc mơ

Ngôi sao thơ ấu bơ vơ xó trời

Đôi khi nhạt miệng buồn cười

Biết rằng nhoẻn nụ đười ươi cũng buồn

Thất tha thất thểu văn chương

Kẽo cà kẽo kẹt tai ương đường dài

Yêu cùng ai ghét giùm ai

Để cơm áo vẹo hai vai em gầy

Nợ nần chưa trả đã vay

Chim muông trả vía cỏ cây trả hồn

Trả cho mơ chút thiên đường

Trả cho nhau chút xót thương luân hồi

Xin đừng buồn nữa em ơi

Trả cho sao một chút trời xa xăm.

READ  Bài Thơ: "Lòng Mẹ" - Nguyễn Bính (Nguyễn Trọng Bính) | Anybook.vn

Bức tranh của tôi

Tường nhà tôi thường treo nhiều tranh

Đẹp nhất vẫn là bức tranh màu xanh

Cửa sổ

Khói trắng dăng dăng ngang tầm thành phố

Dãy núi lam sương, cánh đồng biếc mạ…

Và rung rinh vài nhánh cây, chùm quả

Cùng với những gì gọi là cuộc đời

Tất cả dẵm trên nền vĩnh cửu: bầu trời

Bức tranh màu xanh tôi thường say ngắm nhất

Mỗi tia sáng làm đổi thay màu sắc

Mỗi hạt mưa, làn sương, cánh chim

Đã khảm vào tôi từ thuở biết nhìn

Và phác trong tôi bao đường nét bình yên

Rồi một sáng tôi nghe lời bức tranh đằm thắm:

“- Anh không thể chỉ đắm say đứng ngắm

Anh phải là một nét vẽ dẫu đơn sơ”

Ngủ trong rừng cao su

style=”font-size: 20.16px;”>

Mắc võng ngủ nhờ rừng cây cao su

Quấn thêm cỏ vào dây cho cây không trớt vỏ

Giấc ngủ đến nhoè rừng, vẫn nhớ

Giữ nguyên lành dòng nhựa trắng cho cây.

Mảnh gương

Phá ấp – cô gái về làng cũ

Kỷ niệm tuổi thơ – hố bom nuốt chửng rồi

Dấu vết tình yêu – hố bom nuốt chửng rồi

Năm ngoái người con trai trốn giặc càn vét lính

Không biết bây giờ đang ở đâu?

Cô gái vội vàng ra vườn cau

Cái giếng…

Cái giếng vườn cau đã vỡ!

Nhưng

Rất sâu trong lòng gương của nó

Vẫn tỏ một tấm hình – chỉ mình cô thấy thôi

Cũng rất sâu trong lòng gương vỡ đó

Cô gái soi thấy rõ

Gương mặt mình và màu xanh của trời.

Ngã ba – con mắt – tấm lòng

Tặng La Thị Tám – cô gái đếm bom trên ngã ba Đồng Lộc

Ngã ba dưới chân em

Đất phơi lòng đỏ, lòng đen

Khói bụi trộn đêm vào ngày

Lửa loé trộn ngày vào đêm

Hòn đá lăn ngược lên núi…

Vẫn từng đoàn, từng đoàn xe qua

Và bóng em vươn cao, trông xa

Điểm mặt quân thù đếm từng tội ác

Không một trái bom rơi ra ngoài mắt

Trăm trái bom không rơi ra ngoài mắt

Ngàn trái bom không rơi ra ngoài mắt

Trong mắt em: con đường thẳng đi xa

Vui rộn ràng từng đoàn xe qua

*

– Giữa ngã ba tròng trành sao em đứng vững?

– Bởi mắt em chỉ một tầm nhìn thẳng

Lòng em chỉ một con đường!

Về thăm nhà Bác

Sáng mai tôi đi xa

Chiều nay tôi về thăm nhà Bác

Ngõ nhà Bác đỏ hàng bông bụt

Không khác chi hàng bông bụt trước nhà tôi

Vườn Bác xanh luống lạc luống khoai

Giống mọi mảnh vườn trồng khoai trồng lạc

Tám cây cau đằng sau nhà Bác

Cũng gầy gò như mọi cây cau

Mái nhà lợp bằng lá mía trắng phau

Như mọi mái nhà lợp bằng lá mía

Mảnh đất làm nhà bốn phương về ngắm nghía

Là mảnh đất làm nhà có ở khắp bốn phương

(Mọi cái ở đây đều rất bình thường

Như bộ quần áo nâu Bác mặc

Như đôi dép cao su của Bác

Đôi dép mọi người Việt Nam cùng đi)

Nắng chiều nay vẫn cái nắng lầm lì

Như cái nắng mọi khi ủ luống cày phơi ải

Gió chiều nay vẫn tung tăng thoải mái

Như cơn gió mọi khi chạy sải trên đồng

Và lòng tôi chiều nay thanh thản lạ lùng

Như mọi khi tôi sang nhà ông nội

Cùng đoàn khách tham quan từ trăm nơi tới

Tôi soi mình trong mỗi vật đơn sơ

Ngắm ảnh Bác trên liếp gỗ giữa nhà

Tôi thấy Bác gần hơn bao giờ hết

Ngôi nhà lá chiều nay thân thiết

Cùng tôi đi vào ngày mai.

Ám ảnh cát

Bom đạn đỏ một mùa hè Quảng Trị

cát trắng xèo từng giọt máu rơi

dây dưa ếch bò toài qua lửa

quả mát thầm dẫu lá cháy quăn rồi

Một người mẹ bồng trái dưa trọc lốc

tóc xoã xô cát bạc dợn trên đầu

con hy sinh xác dạt bến nước

dân táng thờ linh miếu nhỏ bên cầu

Mười năm sau… mẹ vẫn dưa ếch

cát vẫn rang dây lá vẫn bò toài

mẹ đi chợ nửa đường đứt gánh

trái dưa lăn tròn lông lốc lăn hoài

Mười lăm năm… kiệt khô lá héo

chợ bờ sông mụ hành khất điên cười

con chết trẻ làm thần liệt sỹ

mẹ sống già làm ma giữa đời

Gió rờn rợn một mùa hè ám ảnh

cát trắng xèo từng giọt đỏ tươi…

Đôi nét về tiểu sử nhà thơ Nguyễn Duy

Tiểu sử sự nghiệp

Nguyễn Duy tên thật là Nguyễn Duy Nhuệ (sinh ngày 07/12/1948) tại xã Đông Vệ, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa (nay thuộc phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa). Năm 1965 ông làm tiểu đội trưởng của tiểu đội dân quân trực chiến tại khu vực Cầu Hàm Rồng. Đây được biết đến làm một trong những điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ trong những năm chiến tranh tại khu vực Thanh Hóa của Việt Nam.

Đến năm 1966 ông bắt đầu nhập ngũ và trở thành lính đường dây của bộ đội thông tin và tham gia chiến đấu ở nhiều mặt trận. Sau chiến dịch biên giới phía Bắc năm 1979 ông giải ngũ và làm việc tại Tuần báo Văn Nghệ Hội nhà văn Việt Nam.

Nguyễn Duy đã theo con đường làm thơ từ rất sớm, khi ông còn đang là một học sinh trường cấp 3 Lam Sơn. Ông được coi là một trong những cây bút tài hoa không chỉ bởi ở ngôn ngữ thơ mà còn ở hình tượng sáng tác gợi cảm, chân quê.

Năm 1973, nhà thơ Nguyễn Duy đã đạt giải nhất cuộc thi thơ tuần báo văn nghệ với chùm thơ: Hơi ấm ổ rơm, Bầu trời vuông, Giọt nước mắt và nụ cười, Tre Việt Nam. Ngoài thơ, ông còn viết nhiều tiểu thuyết và bút ký.

Năm 2007, nhà thơ Nguyễn Duy được nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật.

Những sáng tác của nhà thơ Nguyễn Duy

Thơ

Cát trắng (1973), 50 bài thơ
Ánh trăng (1978), 33 bài thơ
Đãi cát tìm vàng (1987), 38 bài thơ
Mẹ và em (1987)
Đường xa (1989), 19 bài thơ
Quà tặng (1990)
Về (1994), 49 bài thơ
Sáu và Tám (tuyển thơ lục bát, 1994)
Tình tang (1995)
Vợ ơi (tuyển thơ tặng vợ, 1995)
Bụi (1997), 49 bài thơ
Thơ Nguyễn Duy (2010, tuyển tập những bài thơ tiêu biểu nhất của ông)
Quê nhà ở phía ngôi sao (2017)
Tuyển thơ lục bát (2017)

Thể loại khác

Em-Sóng (kịch thơ, (1983)
Khoảng cách (tiểu thuyết, 1986)
Nhìn ra bể rộng trời cao (bút ký, 1986)
Tôi thích làm vua (ký, 1988)

Thành tựu nghệ thuật

Thơ Nguyễn Duy nhiều bài có cái ngang tàng nhưng vẫn trầm tĩnh và giàu chiêm nghiệm vì thế cứ ngấm vào người đọc và trong cái đà ngấm ấy có lúc khiến người ta phải giật mình suy nghĩ, nhiều bài thơ của ông được bạn đọc yêu thích: Tre Việt nam, Ánh trăng, Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Đò Lèn, Sông Thao,…. Ông được đánh giá cao trong thể thơ lục bát, một thể thơ có cảm giác dễ viết nhưng viết được hay thì lại rất khó. Thơ lục bát của Nguyễn Duy được viết theo phong cách hiện đại, câu thơ vừa phóng túng lại vừa uyển chuyển chặt chẽ. Nguyễn Duy được giới phê bình đánh giá là người đã góp phần làm mới thể thơ truyền thống này. Bài thơ Tre Việt nam của ông đã được đưa vào sách giáo khoa phổ thông của Việt nam.

Nguyễn Duy còn có bộ 3 bài thơ theo thể tự do nổi tiếng được công chúng biết tới viết về những trăn trở, suy nghĩ của ông về tương lai đất nước, tương lai của con người và môi sinh. Bài thơ đầu mang tên Đánh thức tiểm lực viết từ năm 1980 đến 1982 với những suy tư về tiềm lực và tương lai của đất nước. Bài thơ thứ hai được viết lúc ông đến thăm Liên Xô và đến năm 1988 mới hoàn thành mang tên “Nhìn từ xa…Tổ quốc”. Bài thơ viết về những trì trệ, bất cập mà ông mắt thấy tai nghe trong thời kì bao cấp, với những câu thơ rất mạnh mẽ, “như những nhát dao cứa vào lòng người đọc” (Lê Xuân Quang). Bài thơ thứ 3 viết sau đó chục năm, mang tên Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ vẫn cùng thi pháp với 2 bài thơ trước nhưng chủ đề lại rộng hơn: những suy nghĩ về thiên nhiên, không gian và tương lai con người.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã nói như sau: “Hình hài Nguyễn Duy giống như đám đất hoang, còn thơ Nguyễn Duy là thứ cây quý mọc trên đám đất hoang đó.”  Ông giành giải Mai Vàng năm 1997 cho tuyển tập thơ Bụi.

Trên đây là một số tác phẩm sáng tác hay và nổi tiếng nhất của nhà thơ Nguyễn Duy do review.edu.vn đã tổng hợp và chia sẻ đến các bạn. Hy vọng với những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn có thêm nhiều thông tin hơn về nhà thơ bạn nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Protected with IP Blacklist CloudIP Blacklist Cloud

[block id=”siderbar”]